Osteochondroza: objawy, przyczyny, metody leczenia

Nadmierne napięcie mięśni pleców powoduje duży dyskomfort i ból. Osteochondroza, która powoduje zaburzenie struktury kręgów i krążków międzykręgowych, prowadzi do poważnego uszczypnięcia zakończeń nerwowych. Często patologii towarzyszy pogorszenie krążenia krwi, co powoduje zakłócenia w odżywianiu mózgu i narządów wewnętrznych.

Osteochondroza – co to jest?

Osteochondroza jest chorobą nawracającą, która występuje w postaci przewlekłej i towarzyszy jej zniszczenie kręgów i krążków międzykręgowych. Ich tkanki ulegają uszkodzeniu, co powoduje spadek ich elastyczności i późniejszą zmianę kształtu. Następuje stopniowe zmniejszanie się przestrzeni międzykręgowej. Powoduje to utratę stabilności kręgosłupa w obszarach, w których rozwija się patologia.

Procesy patologicznego niszczenia tkanek zachodzą na tle uciskanych zakończeń nerwowych, które skierowane są z okolicy, w której znajduje się rdzeń kręgowy. W rezultacie mięśnie pleców są w ciągłym napięciu. W takiej sytuacji pacjenci skarżą się na ból pleców i inne objawy.

W oparciu o specyfikę lokalizacji struktur kręgosłupa dotkniętych zmianami zwyrodnieniowymi wyróżnia się odmiany procesu patologicznego w odcinku szyjnym, piersiowym i lędźwiowo-krzyżowym. Główną oznaką rozwoju osteochondrozy jest ból, którego intensywność i nasilenie zwykle wzrasta podczas aktywności fizycznej.

Występuje również sztywność ruchów. Dodatkowo obraz kliniczny charakteryzuje się obecnością objawów typu kręgowego - bólów głowy, zmian ciśnienia krwi, pogorszenia funkcji wzrokowych, słuchu i tak dalej.

Mechanizm rozwoju

Rozwój osteochondrozy wynika z faktu, że jądro miażdżyste zaczyna tracić swoje właściwości hydrofilowe. Ta półpłynna struktura zawiera włókna tkanki łącznej i chondroitynę, galaretowatą substancję. W trakcie rozwoju organizmu człowieka i jego wzrostu aktywnie zachodzą procesy redukcji łożyska naczyniowego w krążkach międzykręgowych. Składniki odżywcze dostarczane są w sposób rozproszony, co objawia się samoistną stabilizacją koncentracji. Cecha ta powoduje trudności w całkowitej odbudowie chrząstki, która uległa uszkodzeniu lub nadmiernemu uciskowi na kręgosłup.

Odchylenia patologiczne stają się bardziej wyraźne z powodu zaburzeń poziomu hormonów i odżywiania człowieka. Tkanka chrzęstna zaczyna odczuwać brak składników odżywczych niezbędnych do jej prawidłowego rozwoju. Dlatego zaburzenia objawiają się w postaci:

• zmniejszona siła i elastyczność;
• zmiany parametrów spójności i właściwości konfiguracyjnych.

Na tle spłaszczenia krążków międzykręgowych w pierścieniach włóknistych tworzą się promieniowe pęknięcia. W rezultacie zmniejsza się odległość międzykręgowa, a stawy międzywyrostkowe zaczynają się przesuwać. Z czasem zmiany patologiczne obejmują tkanki łączne związane z pierścieniami włóknistymi i więzadłami.

W miarę rozpadu tkanki układ odpornościowy wytwarza immunoglobuliny w zwiększonych ilościach. Prowokuje to rozwój procesu aseptycznego zapalenia, a obrzęk powstaje w obszarze, w którym znajdują się stawy międzywyrostkowe. Rozprzestrzeniają się także na pobliskie tkanki miękkie.

Z powodu rozciągania torebek stawowych krążki międzykręgowe tracą zdolność mocowania kręgów. Taka niestabilność ustawienia kręgosłupa zwiększa ryzyko uszczypnięcia korzeni nerwowych lub ucisku naczyń krwionośnych. Cecha ta jest charakterystyczna na przykład dla osteochondrozy szyjnej, której towarzyszą intensywne objawy werbalne.

Przyczyny rozwoju choroby

Stan krążków międzykręgowych może się pogorszyć wraz ze zmniejszeniem napięcia mięśni szkieletowych kręgosłupa. Na skutek nieracjonalnej i asymetrycznej pracy mięśni, przy długotrwałym utrzymywaniu niefizjologicznej pozycji ciała, może dojść do zniszczenia tkanki chrzęstnej. Naruszenie to następuje w wyniku noszenia ciężkich toreb na tym samym ramieniu, używania miękkich materacy i wysokich poduszek.

Proces niszczenia krążków międzykręgowych ulega przyspieszeniu na skutek działania szeregu negatywnych czynników o charakterze zewnętrznym i wewnętrznym. Należą do nich:

• zaburzenia w funkcjonowaniu mechanizmu hormonalnego i zaburzenia metaboliczne;
• patologie o charakterze zakaźnym, w tym przewlekłe;
• uszkodzenia kręgosłupa w postaci złamań kompresyjnych, stłuczeń;
• regularna i długotrwała hipotermia organizmu;
• choroby ogólnoustrojowe i zwyrodnieniowo-dystroficzne - dna moczanowa, łuszczycowa, reumatoidalne zapalenie stawów, osteoporoza, choroba zwyrodnieniowa stawów;
• palenie i nadużywanie alkoholu, które zaburzają stan układu naczyniowego, upośledzają krążenie krwi i powodują brak składników odżywczych w chrząstce;
• niedostateczny rozwój fizyczny, problemy z postawą, płaskostopie – wady te zwiększają obciążenie kręgosłupa, gdyż amortyzacja będzie niewystarczająca;
• otyłość;
• predyspozycje genetyczne;
• narażenie na regularny stres.

Objawy

Głównym objawem klinicznym osteochondrozy o dowolnej lokalizacji (szyjnej, piersiowej lub lędźwiowo-krzyżowej) jest ból. W przypadku nawrotu ból jest przeszywający i promieniuje do pobliskich obszarów ciała. Nawet przy niewielkim ruchu nasila się. Zmusza to pacjenta do przyjęcia wymuszonej pozycji ciała, aby zminimalizować dyskomfort i ból:

• w przypadku osteochondrozy szyjnej lepiej byłoby obrócić nie tylko jedną głowę, ale całe ciało;
• gdy występuje postać choroby w klatce piersiowej, pacjentowi trudno jest wziąć głęboki oddech, dlatego, aby uniknąć ostrego bólu w klatce piersiowej, stara się minimalizować głębokość i częstotliwość oddychania;
• Pacjenci z chorobą typu lędźwiowego mają trudności z siadaniem, przyjmowaniem pozycji pionowej i poruszaniem się, ponieważ nerw rdzeniowy jest uciskany.

Zazwyczaj pacjenci skarżą się na obecność tępego, ciągłego bólu i uczucia sztywności ruchów rano po przebudzeniu. W takim przypadku konieczna będzie diagnostyka różnicowa, aby pomóc wyeliminować ryzyko rozwoju zapalenia mięśni spowodowanego zapaleniem mięśni szkieletowych kręgosłupa lub chorobą zwyrodnieniową stawów.

Dolegliwości bólowe i uciskowe powstają na skutek wyrównawczego napięcia tkanki mięśniowej. Stan ten jest niezbędny do stabilizacji obszaru ruchu kręgosłupa. Stały ból o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu może pojawić się także przy znacznym rozciągnięciu krążka międzykręgowego, będącym następstwem aseptycznych zmian zapalnych.

Osteochondroza określonej lokalizacji charakteryzuje się specjalnymi objawami:

1. W przypadku osteochondrozy szyjnej ból odczuwany jest w okolicy szyjnej, w kończynach górnych. Występuje ból głowy i drętwienie palców. Jeśli choroba objawia się w poważnej postaci, może wystąpić uszczypnięcie tętnicy kręgowej. W takim przypadku pacjent zaczyna skarżyć się na znaczne pogorszenie stanu zdrowia.
2. Lokalizacja klatki piersiowej objawia się ostrym i bolesnym bólem pleców; występuje zespół bólu trzewnego w okolicy serca, prawym podżebrzu i brzuchu. Pacjenci skarżą się na drętwienie, parestezje skóry, trudności w oddychaniu i trzaskanie w kręgach.
3. Pacjenci z osteochondrozą lędźwiową skarżą się na bóle pleców i kończyn dolnych narastające podczas ruchu. Często diagnozowane są zaburzenia w funkcjonowaniu układu moczowo-płciowego, problemy z męską potencją, dysfunkcyjne zaburzenia pracy jajników. Podczas remisji ból może się zmniejszyć. Jednak narażenie na czynnik prowokujący prowadzi do jego wznowienia.

4. Kiedy pojawia się mieszana osteochondroza, objawy mogą pojawić się w kilku obszarach jednocześnie. Stan ten charakteryzuje się cięższym przebiegiem choroby.

Należy pamiętać, że przemieszczenia kręgów i powstawanie osteofitów powodują ucisk tętnicy kręgowej. Odżywia mózg, dostarczając jego komórkom tlen. Po ściśnięciu odżywianie jest ograniczone, dlatego pacjent ma problemy z koordynacją, bólami głowy, szumami usznymi i nadciśnieniem tętniczym.

Konsekwencje nieleczenia

Przyczyną skomplikowanego przebiegu osteochondrozy jest stosunkowo szybkie powstawanie przepuklin w krążkach międzykręgowych. Ich pojawienie się wiąże się z tylnym przemieszczeniem struktury kręgowej. Prowadzi to do zerwania więzadła podłużnego tylnego, co skutkuje niestabilnością położenia krążka i wysunięciem poszczególnych jego odcinków w okolicę kanału kręgowego. Przepuklina pęka, gdy krążek z jądrem miażdżystym przedostaje się do obszaru kanału.

Kiedy w strukturach kręgowych pojawiają się patologiczne nieprawidłowości, rdzeń kręgowy zaczyna być ściskany, a u pacjenta rozwija się mielopatia dyskogenna. Objawy tego schorzenia wiążą się z drętwieniem i osłabieniem niektórych grup mięśni kończyn górnych i dolnych. Pojawia się niedowład, zanik mięśni i zaburzenia odruchów ścięgnistych. W niektórych przypadkach pojawiają się problemy z opróżnianiem pęcherza i jelit.

Powstawanie przepuklin międzykręgowych jest niebezpieczne ze względu na ucisk tętnic zapewniających odżywianie rdzenia kręgowego. Wynikiem tej patologii jest powstawanie stref niedokrwiennych, w których komórki nerwowe ulegają uszkodzeniu i śmierci. Przejawem efektu neurologicznego jest zaburzenie funkcji motorycznych, zmniejszenie stopnia wrażliwości dotykowej i zaburzenia troficzne.

Rozpoznanie choroby

Wstępną diagnozę stawia się na podstawie skarg pacjenta i istniejących objawów. Specjalista bada stan kręgosłupa w różnych pozycjach, prosząc pacjenta o odpoczynek lub ruch. W kolejnym etapie pacjent kierowany jest na diagnostykę laboratoryjną, która pomoże wyjaśnić diagnozę lub ją obalić.

Stosowane metody badawcze obejmują:

1. Radiografia – zapewnia pełne badanie kręgosłupa z oceną stanu kręgów, istniejących zaburzeń w postaci narośli, skrzywień. Specjalista będzie w stanie określić przestrzenie międzykręgowe i stan otworów. Aby dokładnie zidentyfikować osteochondrozę zlokalizowaną w okolicy klatki piersiowej lub szyjki macicy, wykonuje się dwuetapowe badanie rentgenowskie. W pierwszym etapie pacjent leży na boku, w drugim – bezpośrednio na plecach.
2. Metoda tomografii z wykorzystaniem MRI lub CT dostarczają wysoce pouczających danych, które pomagają szczegółowo zbadać kręgi bez ingerencji ze strony pokrywających je narządów. Obraz przedstawia nerwy i układ naczyniowy. MRI pomaga zidentyfikować oznaki wielu chorób kręgosłupa i lokalizację uszkodzeń. Tomografia komputerowa pozwala na uwidocznienie przepuklin oraz określenie ewentualnych odchyleń w budowie kręgosłupa.
3. Badanie laboratoryjne ocenić stan krwi i jej główne parametry. Pozwala wyjaśnić diagnozę i określić możliwość rozwoju chorób współistniejących.

W wielu przypadkach w wyniku badań lekarze diagnozują obecność określonych chorób podstawowych, które ze względu na swoje powikłania są potencjalnie niebezpieczne. Mówimy na przykład o przepuklinach, występie, zapaleniu korzonków nerwowych. Prawidłowa diagnoza problemów pomaga skuteczniej leczyć osteochondrozę. Jednocześnie sama choroba w pierwszych stadiach rozwoju maskuje się jako objawy innych chorób.

Proces terapeutyczny

Osteochondrozę leczy się zachowawczo lub chirurgicznie. Wybór zależy od ciężkości schorzenia, jego zaniedbania, stopnia zniszczenia tkanek i przyczyn jego wystąpienia.

Ważne jest, aby pamiętać, że nie jest możliwe całkowite wyleczenie osteochondrozy, ponieważ nie ma leków, które pomogłyby całkowicie przywrócić dyski i kręgi. Efekt terapeutyczny ma na celu zahamowanie procesu niszczenia oraz wydłużenie czasu trwania i stabilności remisji.

W leczeniu objawowym stosuje się chondroprotektory, których podstawą jest chondroityna lub siarczan glukozaminy.

Skuteczność procesu terapeutycznego z wykorzystaniem chondroprotektorów została potwierdzona klinicznie na podstawie wieloletnich badań. Jeśli zażywasz te leki przez długi czas (od 3 miesięcy), obserwuje się częściową odbudowę chrząstki i innych elementów typu łącznego - aparatu więzadłowo-ścięgnistego, kaletki.

Nagromadzenie glukozaminy i chondroityny w obszarze krążków międzykręgowych powoduje działanie przeciwbólowe, przeciwobrzękowe i przeciwzapalne. Istnieje zatem realna szansa na optymalizację dawkowania NLPZ, glikokortykosteroidów i leków zwiotczających mięśnie. Możesz liczyć na zmniejszenie obciążenia pacjenta lekami.

O skuteczności chondroprotektorów decyduje regularność ich stosowania. W przeciwnym razie nie będzie rezultatu. Nieskuteczność obserwuje się także w leczeniu osteochondrozy III stopnia, któremu towarzyszy znaczne zniszczenie chrząstki.

W celu łagodzenia bólu można stosować następujące grupy leków:

1. Niesteroidowe leki przeciwzapalnepomagają wyeliminować zaburzenia zapalne w tkankach miękkich spowodowane przemieszczeniem kręgów. NLPZ skutecznie zmniejszają ból, obrzęk i sztywność.
2. Leki z grupy glikokortykosteroidów – blokady najczęściej stosuje się razem ze środkiem znieczulającym. Są w stanie złagodzić ból, przywrócić funkcjonowanie mechanizmu odpornościowego i zapewnić działanie przeciwwysiękowe.
3. Leki zwiotczające mięśnie. Skutecznie zwalczają skurcze mięśni spowodowane urazem nerwów. Pomagają rozluźnić mięśnie szkieletowe i blokują odruchy typu polisynaptycznego kręgosłupa o działaniu przeciwskurczowym.
4. Produkty zewnętrzne o działaniu rozgrzewającym. Podrażnienie receptorów tkanki podskórnej poprzez aktywację przepływu krwi zapewniają specjalne żele i maści. Leki te mają działanie przeciwbólowe i przeciwobrzękowe.

Objawy typu kręgowego, które pojawiają się w wyniku lokalizacji patologii w okolicy szyjnej lub klatki piersiowej, można wyeliminować za pomocą środków medycznych aktywujących przepływ krwi. Przepisywane są również leki nootropowe i poprawiające mikrokrążenie. W niektórych przypadkach konieczne może być przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych, a także leków farmaceutycznych o działaniu przeciwdrgawkowym.

Podczas leczenia osteochondrozy uciekają się również do fizjoterapii. Można zalecić terapię UHF, magnetoterapię, laseroterapię, refleksologię, masaż, terapię ruchową, hirudoterapię, a także pływanie i jogę. W przypadku nieskuteczności leczenia zachowawczego wykonuje się operację z wykorzystaniem mikrodiscektomii, waloryzacji nakłuciowej krążka, rekonstrukcji laserowej lub wymiany implantu.